Fotoelektrik Sensör Seçimi: Difüz, Reflektörlü ve Karşılıklı — Hangisi Nerede Kullanılır?
Fotoelektrik sensör — sahadaki adıyla fotosel — bir cismin varlığını ışıkla algılar. Üç temel tipi vardır ve aralarındaki fark yalnızca fiyat değildir: yanlış tip seçilen bir uygulama, aylarca “ara ara takılan” bir hat olarak kalır.
Üç tip, tek tabloda
| Tip | Nasıl çalışır | Tipik mesafe | Güvenilirlik |
|---|---|---|---|
| Difüz (cisimden yansımalı) | Verici ve alıcı aynı gövdede; ışık cismin kendisinden yansır | Birkaç cm – ~1 m | Düşük–orta |
| Reflektörlü (retroreflektif) | Karşıya reflektör konur; cisim ışını keser | ~0,5 – 10 m | Orta–yüksek |
| Karşılıklı (through-beam) | Verici ve alıcı ayrı gövdede, karşı karşıya | 10 m ve üzeri | En yüksek |
Difüz sensör: ucuz ama seçici
Tek gövde, tek kablo, karşıya hiçbir şey monte etmeye gerek yok. Bu yüzden en çok tercih edilen tip. Ama algılama, cismin kendi yüzeyinden dönen ışığa bağlı — yani cismin rengi ve yüzeyi doğrudan mesafeyi etkiler.
- Parlak beyaz karton: katalog mesafesinin tamamına yakınında çalışır
- Mat siyah plastik: aynı sensör mesafenin çok altında algılar, bazen hiç algılamaz
- Parlak metal: ışığı yansıtır ama açıya bağlı — cisim eğik geçerse ışın alıcıya dönmez
Kural: difüz sensörü en zor cisminize göre seçin, en kolayına göre değil. Katalog mesafesi genelde beyaz referans yüzeye göre verilir.
Arka fon bastırmalı (BGS) difüz
Cismin arkasında duvar, konveyör kenarı ya da başka bir yüzey varsa normal difüz sensör arka fonu cisim sanabilir. Arka fon bastırmalı tip belirli bir mesafenin ötesini görmezden gelir; koyu renkli cisimlerde de daha kararlıdır. Zor uygulamalarda fiyat farkı fazlasıyla geri döner.
Reflektörlü sensör: dengeli seçim
Karşıya bir reflektör koyarsınız, ışın oradan döner. Cisim ışını kestiğinde sinyal değişir. Algılama artık cismin rengine değil, ışını kesip kesmediğine bağlı — bu yüzden difüzden çok daha kararlıdır. Tek kablo çekmeniz yeter, karşı tarafa besleme gitmez.
Dikkat edilecek tek şey: parlak/aynasal cisimler ışını reflektör gibi geri yansıtıp sensörü yanıltabilir. Paslanmaz kutu, streçli palet, alüminyum profil algılıyorsanız polarize filtreli modeli seçin. Polarize model yalnızca reflektörün döndürdüğü ışığı kabul eder.
Karşılıklı sensör: en güvenilir
Verici bir tarafta, alıcı karşıda. Işın doğrudan gider — bu yüzden en uzun mesafeyi ve en yüksek gürültü bağışıklığını verir. Toz, buhar, yağ sisi olan ortamlarda kaybedilen ışık payı en yüksek olan tip budur, dolayısıyla kirli ortamlarda tek gerçekçi seçenek çoğu zaman karşılıklıdır.
Bedeli: iki gövde, iki montaj noktası, iki kablo. Hizalama da daha hassastır. Ama şeffaf şişe, siyah cisim, ıslak yüzey gibi zor işlerde tartışmasız kazanan odur.
Saha koşuluna göre hızlı seçim
| Durum | Önerilen |
|---|---|
| Karton kutu sayımı, kısa mesafe | Difüz |
| Koyu renkli / mat cisim | Arka fon bastırmalı difüz veya karşılıklı |
| Parlak metal, streç film | Polarize reflektörlü |
| Şeffaf şişe, cam | Şeffaf cisim modu olan reflektörlü ya da karşılıklı |
| Tozlu, nemli, yağlı ortam | Karşılıklı |
| 5 metre üzeri açıklık | Karşılıklı |
| Küçük parça, hassas konum | Lazerli difüz (dar ışın noktası) |
Seçimden sonra üç kontrol
- Çıkış tipi: PNP mi NPN mi? Avrupa menşeli PLC girişleri genelde PNP bekler. Yanlış tip alındığında sensör çalışır ama PLC görmez.
- NO / NC: Işın kesildiğinde mi sinyal versin, kesilmediğinde mi? Emniyet mantığında bu tercih kritiktir.
- Koruma sınıfı: Yıkama yapılan hatlarda IP67 altına inmeyin. Gövde malzemesi de plastik mi paslanmaz mı, kimyasal temasına göre seçin.
Watel stoğunda difüz, reflektörlü, lazerli ve karşılıklı fotoelektrik sensörler ile M12 konnektör ve kabloları birlikte bulunur. Tüm seçenekler için Sensörler kategorisine bakabilir, elinizdeki sensörün muadilini Muadil Bul ile arayabilirsiniz.
