Pano Fanı Seçimi: Isı Yükü Hesabı, Debi Bulma ve Filtre Bakımı

Pano içindeki her cihaz ısı üretir. Sürücü, güç kaynağı, trafo ve kontaktörler bu ısıyı panonun içinde bırakır; dışarı atılmazsa iç sıcaklık cihazların çalışma sınırını aşar. Sonucu sahada tanırsınız: yazın arıza veren, kışın sorunsuz çalışan pano.

Önce ısı yükünü çıkarın

Pano içindeki toplam kayıp gücü (watt) toplayın. Kaynaklar:

• Sürücüler: genellikle anma gücünün küçük bir yüzdesi kayıp olarak ısıya döner — değeri sürücünün kendi kataloğunda “power loss” olarak verilir.
• Güç kaynakları: verim üzerinden hesaplanır. %90 verimli 240 W’lık bir kaynak yaklaşık 25 W ısı üretir.
• Trafo, kontaktör bobinleri, klemens ısınmaları: kataloglarda kayıp gücü verilir.
• Güneş ve ortam: Pano dışarıdaysa ya da fırın/kazan yanındaysa dışarıdan da ısı girer.

İzin verilen sıcaklık farkını belirleyin

ΔT = (panonun içinde izin verdiğiniz azami sıcaklık) − (ortam sıcaklığı).

Örnek: içerideki en hassas cihaz 45 °C’ye kadar dayanıyor, yazın ortam 35 °C çıkıyorsa ΔT = 10 °C. Bu fark ne kadar küçükse o kadar çok hava gerekir — ve fan, ortam sıcaklığının altına asla soğutamaz. ΔT 5 °C’nin altına düşüyorsa fan yerine klima düşünmelisiniz.

Gerekli debiyi bulun

Havanın ısı taşıma kapasitesinden çıkan pratik bağıntı:

Debi (m³/h) ≈ 3,1 × Isı yükü (W) ÷ ΔT (°C)

Örnek: 300 W kayıp, ΔT = 10 °C → 3,1 × 300 ÷ 10 ≈ 93 m³/h.

Bu değer serbest üfleme debisidir. Filtre, ızgara ve pano içi direnç bu debiyi düşürür. Pratikte hesaplanan değerin en az 1,3–1,5 katı katalog debisine sahip fan seçin. Yukarıdaki örnek için 120–150 m³/h sınıfı bir fan uygundur.

Giren hava kadar çıkan hava

En sık yapılan hata: panoya fan takılır ama çıkış ızgarası konmaz. Fan üfler, hava çıkamaz, gerçek debi katalog değerinin çok altına düşer.

• Fanı altta, çıkış ızgarasını üstte ve karşı köşeye yakın konumlandırın — sıcak hava yukarı çıkar, akış panoyu boydan boya tarar.
• Çıkış ızgarasının serbest kesiti fanınkine yakın olmalı.
• Hava akışının önüne kablo kanalı, kablo demeti ya da büyük cihaz koymayın.

İçeri üflemek mi, dışarı çekmek mi?

Genel tercih içeri üflemektir: pano içinde hafif pozitif basınç oluşur, kapak ve kablo geçişlerinden içeri toz sızmaz; giren havanın tamamı filtreden geçer. Ortam çok sıcak ve panonun içi görece temizse dışarı çekme tercih edilebilir, ancak o durumda filtrelenmemiş hava içeri sızar.

Filtre seçimi ve bakımı

• Filtre kaseti fanla aynı ölçüde olmalı; ara conta eksikse hava filtreyi baypas eder.
• Tozlu ortamda filtre tıkandıkça debi düşer — panonun sıcaklığı yavaş yavaş yükselir, kimse fark etmez. Periyodik bakıma yazın.
• Tekstil, ahşap ve un tesislerinde filtre değişim aralığı aylar değil, haftalar olabilir.
• Filtreyi yıkayıp takıyorsanız tam kuruduğundan emin olun.

Diğer seçim kalemleri

• Gerilim: 230 V AC en yaygın; 24 V DC modeller PLC beslemesinden çalıştırılabilir ve termostatla kolay kontrol edilir.
• Rulmanlı mı burçlu mu: Sürekli çalışan panolarda rulmanlı model belirgin biçimde daha uzun ömürlüdür.
• Gürültü: Ofise yakın panoda düşük devirli, büyük çaplı fan aynı debiyi daha sessiz verir.
• IP sınıfı: Fan+filtre kaseti panonun koruma sınıfını düşürür. IP54 pano istiyorsanız kaset de IP54 olmalı.
• Termostat: Fanı sürekli çalıştırmak yerine termostatla devreye alın; filtre ömrü uzar, toz girişi azalır.

Hızlı özet

1. Kayıp güçleri topla (W)
2. ΔT’yi belirle (iç limit − ortam)
3. Debi ≈ 3,1 × W ÷ ΔT
4. Sonucu 1,3–1,5 ile çarp, katalogdan fan seç
5. Aynı ölçüde çıkış ızgarası koy, alt-üst yerleşim yap
6. Filtreyi bakım planına ekle

Pano fanı, filtre kaseti ve aksesuarları için Fanlar kategorimize bakabilirsiniz.