Endüktif sensör metal algılar; temassızdır, hareketli parçası yoktur, doğru seçildiğinde yıllarca sorun çıkarmaz. Sahada en sık yaşanan sorun da tam burada başlar: katalogdaki mesafe ile gerçekte alınan mesafe tutmaz. Sebebi arıza değil, üç tane kolayca atlanan tanımdır.
1. Sn nominal algılama mesafesidir, garanti değil
Kataloglarda yazan Sn (nominal algılama mesafesi), standart bir referans hedefe (yumuşak çelik, belirli ölçüde kare plaka) göre, laboratuvar sıcaklığında ölçülen değerdir. Gerçek uygulamada üzerine üretim toleransı, sıcaklık kayması ve gerilim değişimi biner.
Pratik kural: montaj mesafesini Sn’in %50–70’i aralığında tutun. “Sn 8 mm” yazan bir sensörü 7,5 mm’ye kurarsanız hat yazın çalışır, kışın durur.
2. Gömülü mü, gömülmez mi?
| Gömülü (shielded / flush) | Gömülmez (unshielded / non-flush) | |
|---|---|---|
| Metale gömme | Yüzeyle aynı hizaya gömülebilir | Gömülemez, etrafında boşluk ister |
| Algılama mesafesi | Daha kısa | Aynı çapta yaklaşık iki katı |
| Yan etkilenme | Az | Yandaki metalden etkilenir |
Aynı çapta daha uzun mesafe istiyorsanız gömülmez tip seçersiniz — ama o zaman sensörün etrafında ve karşısında üretici tarafından belirtilen serbest alanı bırakmak zorundasınız. Bu alanı bırakmadan gömülmez sensörü metal bloğa gömerseniz sensör sürekli “dolu” sinyali verir.
3. Hedef malzemesi mesafeyi düşürür
Endüktif sensör, alanına giren metalde girdap akımı oluşturur. Metalin iletkenliği ve manyetik özelliği değiştikçe alınan mesafe de değişir. Yaklaşık düzeltme katsayıları:
| Hedef malzeme | Yaklaşık katsayı |
|---|---|
| Yumuşak çelik (referans) | 1,00 |
| Paslanmaz çelik | ≈ 0,70 |
| Pirinç | ≈ 0,50 |
| Alüminyum | ≈ 0,40 |
| Bakır | ≈ 0,30 |
Yani Sn 8 mm’lik bir sensör alüminyum hedefte yaklaşık 3,2 mm’de algılar. Buna bir de %50–70 güvenlik payını uygularsanız gerçekçi montaj mesafeniz 2 mm civarıdır. Paslanmaz gövdeli gıda makinelerinde “sensör bozuk” denilen vakaların çoğu budur.
Hedef, sensör çapından küçükse mesafe ayrıca düşer. Küçük vidayı, ince sacı ya da dişli dişini algılıyorsanız katalog değerini olduğu gibi kabul etmeyin.
PNP mi NPN mi?
Sensörün çıkışı yükü artıya mı yoksa eksiye mi bağlar sorusudur:
- PNP: aktif olduğunda çıkışa artı gerilim verir. Avrupa menşeli PLC dijital girişlerinin standardı budur.
- NPN: aktif olduğunda çıkışı şaseye çeker. Uzak Doğu kökenli bazı sistemlerde ve eski kartlarda görülür.
Yanlış tip seçildiğinde sensör LED’i yanar, siz de sensörün çalıştığını sanırsınız — ama PLC girişi hiç değişmez. Kart tipini bilmiyorsanız girişin ortak ucuna bakın: ortak uç 0 V ise sistem PNP bekliyordur.
Diğer kontrol kalemleri
- 2 telli / 3 telli: 2 telli DC sensör mevcut hattı basit tutar ama artık akımı vardır; hassas PLC girişlerinde yanlış tetikleme yapabilir. Yeni tasarımda 3 telli tercih edin.
- Anahtarlama frekansı: Dönen milde diş sayıyorsanız sensörün Hz değeri hızınıza yetmeli. Yetmezse sayım eksik gelir, arıza gibi görünmez.
- Koruma sınıfı ve gövde: Talaşlı imalatta paslanmaz gövde ve IP67 asgari beklentidir. Kaynak yapılan bölgede kaynak sıçramasına dayanıklı (weld-field immune) modeller vardır.
- Bağlantı: M12 konnektörlü model, kablolu modele göre değişimi dakikalar içinde bitirir. Yedek konnektörlü kabloyu da stoğa alın.
Kısa kontrol listesi
- Hedef malzeme ne? Katsayıyı uygula.
- Hedef boyutu sensör çapından küçük mü? Mesafeyi ayrıca düşür.
- Sensör metale gömülecek mi? Gömülü tip seç.
- Kalan mesafe montaj için yeterli mi? Değilse bir üst çapa çık.
- PLC girişi PNP mi NPN mi?
Endüktif, kapasitif ve fotoelektrik sensörlerin tamamı için Sensörler kategorimize bakabilirsiniz. Elinizdeki sensörün parça numarasını Muadil Bul aracına yazarak karşılığını doğrudan görebilirsiniz.