Pano içindeki her cihaz ısı üretir. Sürücü, güç kaynağı, trafo ve kontaktörler bu ısıyı panonun içinde bırakır; dışarı atılmazsa iç sıcaklık cihazların çalışma sınırını aşar. Sonucu sahada tanırsınız: yazın arıza veren, kışın sorunsuz çalışan pano.
Önce ısı yükünü çıkarın
Pano içindeki toplam kayıp gücü (watt) toplayın. Kaynaklar:
- Sürücüler: genellikle anma gücünün küçük bir yüzdesi kayıp olarak ısıya döner — değeri sürücünün kendi kataloğunda “power loss” olarak verilir.
- Güç kaynakları: verim üzerinden hesaplanır. %90 verimli 240 W’lık bir kaynak yaklaşık 25 W ısı üretir.
- Trafo, kontaktör bobinleri, klemens ısınmaları: kataloglarda kayıp gücü verilir.
- Güneş ve ortam: Pano dışarıdaysa ya da fırın/kazan yanındaysa dışarıdan da ısı girer.
İzin verilen sıcaklık farkını belirleyin
ΔT = (panonun içinde izin verdiğiniz azami sıcaklık) − (ortam sıcaklığı).
Örnek: içerideki en hassas cihaz 45 °C’ye kadar dayanıyor, yazın ortam 35 °C çıkıyorsa ΔT = 10 °C. Bu fark ne kadar küçükse o kadar çok hava gerekir — ve fan, ortam sıcaklığının altına asla soğutamaz. ΔT 5 °C’nin altına düşüyorsa fan yerine klima düşünmelisiniz.
Gerekli debiyi bulun
Havanın ısı taşıma kapasitesinden çıkan pratik bağıntı:
Debi (m³/h) ≈ 3,1 × Isı yükü (W) ÷ ΔT (°C)
Örnek: 300 W kayıp, ΔT = 10 °C → 3,1 × 300 ÷ 10 ≈ 93 m³/h.
Bu değer serbest üfleme debisidir. Filtre, ızgara ve pano içi direnç bu debiyi düşürür. Pratikte hesaplanan değerin en az 1,3–1,5 katı katalog debisine sahip fan seçin. Yukarıdaki örnek için 120–150 m³/h sınıfı bir fan uygundur.
Giren hava kadar çıkan hava
En sık yapılan hata: panoya fan takılır ama çıkış ızgarası konmaz. Fan üfler, hava çıkamaz, gerçek debi katalog değerinin çok altına düşer.
- Fanı altta, çıkış ızgarasını üstte ve karşı köşeye yakın konumlandırın — sıcak hava yukarı çıkar, akış panoyu boydan boya tarar.
- Çıkış ızgarasının serbest kesiti fanınkine yakın olmalı.
- Hava akışının önüne kablo kanalı, kablo demeti ya da büyük cihaz koymayın.
İçeri üflemek mi, dışarı çekmek mi?
Genel tercih içeri üflemektir: pano içinde hafif pozitif basınç oluşur, kapak ve kablo geçişlerinden içeri toz sızmaz; giren havanın tamamı filtreden geçer. Ortam çok sıcak ve panonun içi görece temizse dışarı çekme tercih edilebilir, ancak o durumda filtrelenmemiş hava içeri sızar.
Filtre seçimi ve bakımı
- Filtre kaseti fanla aynı ölçüde olmalı; ara conta eksikse hava filtreyi baypas eder.
- Tozlu ortamda filtre tıkandıkça debi düşer — panonun sıcaklığı yavaş yavaş yükselir, kimse fark etmez. Periyodik bakıma yazın.
- Tekstil, ahşap ve un tesislerinde filtre değişim aralığı aylar değil, haftalar olabilir.
- Filtreyi yıkayıp takıyorsanız tam kuruduğundan emin olun.
Diğer seçim kalemleri
- Gerilim: 230 V AC en yaygın; 24 V DC modeller PLC beslemesinden çalıştırılabilir ve termostatla kolay kontrol edilir.
- Rulmanlı mı burçlu mu: Sürekli çalışan panolarda rulmanlı model belirgin biçimde daha uzun ömürlüdür.
- Gürültü: Ofise yakın panoda düşük devirli, büyük çaplı fan aynı debiyi daha sessiz verir.
- IP sınıfı: Fan+filtre kaseti panonun koruma sınıfını düşürür. IP54 pano istiyorsanız kaset de IP54 olmalı.
- Termostat: Fanı sürekli çalıştırmak yerine termostatla devreye alın; filtre ömrü uzar, toz girişi azalır.
Hızlı özet
- Kayıp güçleri topla (W)
- ΔT’yi belirle (iç limit − ortam)
- Debi ≈ 3,1 × W ÷ ΔT
- Sonucu 1,3–1,5 ile çarp, katalogdan fan seç
- Aynı ölçüde çıkış ızgarası koy, alt-üst yerleşim yap
- Filtreyi bakım planına ekle
Pano fanı, filtre kaseti ve aksesuarları için Fanlar kategorimize bakabilirsiniz.